Kanser
Anormal hücrelerin kontrolsüz çoğalması ve yayılması olarak tanımlanan kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...
Ülkemizde 1970’li yıllarda sebebi bilinen ölümler arasında 4. sırada yer
alan kanser, son yıllarda kardiyovasküler sistem hastalıklarından sonra 2.
sıraya yükseldi.
Kanserin sebebi nedir?
Çevresel ve içsel nedenler olarak ikiye ayrılabilir. Çevresel nedenler
(kimyasal, radyasyon, viruslar gibi) ve içsel nedenler (hormonal, bağışıklık
bozuklukları, kalıtsal mutasyonlar ve diğer genetik nedenler gibi) birlikte
veya ardışık olarak hücreleri etkileyerek uzun yıllar içinde kansere yol
açabilirler.
Hangi organlarda kanser olur?
Kanser tek bir hastalık olmayıp, vücuttaki tüm doku ve organlarda kanser
gelişebilir.
İyi huylu ve kötü huylu tümör ne demektir?
İyi huylu tümörler kanser değildir. Başka bölgelere yayılmazlar. Tamamen
çıkartıldığı zaman genellikle tekrarlamazlar. Kötü huylu tümörler ya da
kanser ise komşu organ ve dokulara yayıldığı gibi, lenf ve kan yoluyla uzak
organlara da yayılır. Uzak organlardaki yayılımına metastaz (yayılma) denir.
Kanser ne sıklıkla görülen bir hastalıktır?
Erişkinlerde her yıl 100 bin nüfus için 150-300 kişi kansere yakalanır.
Ülkemizde her yıl 150 bin kişinin kansere yakalandığı tahmin edilir.
Kanserden korunmak mümkün mü?
Sigara ve alkol kullanımı ile gelişen kanserlerin önlenmesi mümkün. Bu
maddelerin kullanılmaması ile tam koruma mümkün olur. Ayrıca güneş
ışınlarından korunma ile deri kanserinden çok yüksek oranlarda korunmam
mümkün. Kanserden korunmada beslenmenin de rolü büyük.
Kanserden nasıl korunabilirsiniz?
Sigara içmeyerek, beslenme alışkanlıklarına ve yaşam tarzına dikkat ederek,
güneş ışınlarından korunarak kanserden korunmak mümkün.
Sigara ve tütün kullanımından kaçınmak:
Sigara ve tütün ürünlerinin akciğer kanseri, ağız, yutak (farinks), soluk
borusu (larinks), yemek borusu, pankreas, rahim ağzı (serviks), böbrek ve
idrar torbası (mesane) kanserlerine yol açtığı kesin olarak biliniyor. Bu
nedenle sigarayı içmeyerek bu kanserlerdenkorunubilirsiniz.
Sadece sigara içenler değil, pasif sigara içicileri de bu hastalıklara karşı
risk altında bulunur.
Beslenme ve diyet:
Bitkisel kaynaklı besinlerin fazla tüketilmesi, özellikle hayvansal kaynaklı
yüksek yağlı gıdaların sınırlandırılması, bitkisel yağların tercih edilmesi,
fiziksel olarak aktif olup, egzersiz yapılması ve ideal ağırlığın korunması,
alkol tüketiminin sınırlandırılması kanserden korunmada etkin rol oynuyor.
Güneş ışınlarından korunma:
Bazal ve skuamöz hücreli deri kanserleri güneş ışınlarına maruz kalma
sonucunda ortaya çıkıyor. Bu nedenle güneş ışınından korunulması ile bu
kanserlerin gelişimi engellenebilir
Erken tanı işe yarar mı?
Kişilerin kendi kendini muayenesi, kontrol muayeneleri ve taramalar ile
erken tanı mümkün. Böylece hastalığı daha erken tanı konulabildiğinden
tedavi şansı da yükseliyor. Buradan hareketli hiç şikayeti olmayanlar bile
düzenli doktor kontrolleri yaptırmaları öneriliyor.
Erken tanı için bazı öneriler:
Meme kanseri:
40 yaş ve üzerindeki kadınlar her ay kendi kendine meme muayenesi yapmalı,
yılda bir kez doktor muayenesi ve mamografi yaptırmalı. 20-39 yaşındaki
bayanlar ise her ay kendi kendine meme muayenesi yapmalı, 3 yılda bir de
mamografi yaptırmalı.
Kalın Bağırsak Kanserleri:
50 yaşından sonra dışkıda gizli kan testi, belirli aralıklarla sigmoidoskopi,
kolonoskopi ve bağırsak filmi çekilebilir. (Ayrıntı için doktorunuza
danışınız.)
Rahim kanserleri:
Cinsel olarak aktif olanlar ve 18 yaşın üzerinde olanlar yılda bir kez PAP
testi ve pelvik muayene yaptırmalı. Ardışık üç muayene normalse daha seyrek
yapılabilir.
Prostat kanseri:
50 yaş ve üzerindeki erkekler yılda bir kez doktor muayenesi ve PSA (prostat
spesifik antijen testi) yaptırmalı.
Kanserin başlıca belirti ve bulguları nelerdir?
Kanserin belirti ve bulguları köken aldığı doku ve organlara göre değişir.
Hatta bazen hiç belirti ve bulgu vermeden kontrol muayenelerinde kanser
tanısı konulabilir.
Aşağıdaki belirtilere dikkat edin:
Dışkılama ve idrar alışkanlıklarında değişiklikler
Uzun süren, iyileşmeyen yaralar
Beklenmeyen kanama ve akıntılar
Meme veya başka organlarda elle hissedilen şişlikler
Yutma güçlüğü veya hazımsızlık
Siğil ve benlerde belirgin değişiklik
Uzun süren ses kısıklığı ve öksürük
Bu bulgular her zaman kanser demek değildir. Ancak nedenlerinin belirlenmesi
için mutlaka bir doktora başvurulması gerekir. Kanser bulaşıcı bir hastalık
olmayıp, erken tanısı ve tedavisi mümkün bir hastalık grubudur.
Kanser nasıl tedavi edilir?
Cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, hormonoterapi, immünoterapi başlıca tedavi
yöntemleridir.
Kanserden kurtulmak ne oranda mümkündür?
Tüm kanser türleri birlikte değerlendirildiğinde erişkin kanserlerinde % 60,
çocuk kanserlerinde ise % 77 oranında iyileşme mümkündür. Ancak hastalığın
cinsi, yaygınlığı, uygulanan tedavi gibi bazı faktörler tedavi şansını
doğrudan etkiler
KAYNAK: Türk Kanser Araştırma ve Savaş Kurumu