a) Uykusu bozulmuş ya da yorgun sürücüler

• Mola vermeksizin uzun süre araç kullananlar,
• Gece, öğleden sonra ve normalde uyuduğu saatlerde araç kullananlar,
• Uyku yapan ilaçlar ya da alkol alanlar,
• Tek başına araç kullananlar,
• Uzun, kırsal, sıkıcı yollarda araç kullananlar,
• Sık yolculuk edenler,

b) Genç sürücüler

Uyku ilişkili kazaların geç kalma eğiliminde olan, az uyuyan ve gece araba kullanan gençlerde yaygın olduğu saptanmıştır. Kuzey Carolina'da bu tür kazaların %55'inin 25 yaş ya da daha genç kişilerce yapıldığı, sürücülerin %78'nin erkek olduğu görüldü. İngiltere ve Norveç'te yapılan çalışmalar da benzerdi.

c) Vardiyalı çalışan sürücüler

ABD'de 25 milyon insan vardiyalı olarak çalışmaktadır. Bu alışılmadık programlarla çalışanların %20-30'unun yorgunluk ilişkili araba kazası geçirdiği saptanmıştır. Özellikle gece vardiyasından eve dönüş tehlikeli olmaktadır.

d)Ticari araç sürücüleri

Özellikle kamyon sürücüleri yorgunluğa bağlı kazalara eğilimlidir. Kamyon sürücülerinde uyku apnesi olarak adlandırılan uyku ve solunum bozukluğu yüksek oranda görülebilir. Tüm ağır kamyon kazalarının en az %30-40'ında sürücünün yorgunluğunun, katkıda bulunan etmenlerden biri olduğu ileri sürülmektedir.

e)Tanı konulmamış uyku bozuklukları olan sürücüler

Uyku bozukluklarının kazaları arttıran bir risk etmeni olduğu bildirilmiştir. Kronik insomnia (uykusuzluk), uyku apnesi ve narkolepsi gibi aşırı gündüz uyuklamasına neden olan bozukluklar olasılıkla 30 milyon ABD yurttaşında görülmektedir. Uyku bozukluğu olan pek çok kişi tanısız ve tedavisiz kalmaktadır. Örneğin; uyku apnesi orta yaşlı erkeklerin %4'ünde, aynı yaş grubundaki kadınların %2'sinde bulunmaktadır. Bu bozukluk kaza riskini 3-7 kat arttırmaktadır.

İngiltere'de yapılan araştırmada uyku ilişkili kazaların şu kriterlerle saptandığı belirtilmiştir:

• Sürücünün alkolmetre ve kan alkol düzeyinin yasal limitin altında olması,
• Aracın yoldan çıkmamış ya da başka bir aracın arkasına çarpmamış olması,
• Fren izlerine rastlanmaması,
• Araçta mekanik bir sorun olmaması,
• İyi hava koşulları ve görüşün açık olması,
• Hız ve öndeki araca çok yakın kullanmak gibi nedenlerin eliminasyonu,
• Olay yerine gelen polis memurlarının temel neden olarak uyuklamaktan kuşkulanması,
• Kazadan hemen birkaç saniye önce sürücünün çıkış noktasını ya da çarptığı aracı açıkça görmesi.

ABD'de uyku nedenli kazaların, yıllık 23.318 ölüm ve 1.907.072- 2.474.430 sakatlığa yol açan yaralanma ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Bunun giderinin ise 43.15-56.02 milyar dolar olduğu sanılmaktadır.

Uyku ilişkili kazaları engellemede etkili olabilecek önlemler:

1) Yolculuk öncesi öneriler

Sürücü iyi bir gece uykusu uyumalıdır. Bireysel farklılık göstermekle birlikte, ortalama 8 saatlik bir gece uykusu gereklidir.

Her 100 mil (yaklaşık 160 km) ya da iki saatte bir düzenli molalar verilebilir.

2) Uykulu sürücüler için öneriler

• Yorgunluğun uyaran işaretlerine dikkat edilmelidir.
• Araba kullandığı son birkaç kilometreyi anımsamıyorsa,
• Yolda sağa-sola sapıyor ya da yolda ya da yol kenarında bulunan, sürücüyü hız ve yol sınırı açısından uyaran bariyerlere çarpıyorsa,
• Dalıyor ya da dikkatini toplayamıyorsa,
• Sık sık esniyorsa,
• Gözlerini açık tutmakta zorlanıyorsa,
• Önünüzdeki arabaya çok yakın kullanıyor ya da trafik işaretlerini kaçırıyorsa,
• Başını tutmakta zorlanıyorsa,
• Aracı ani duruş ve kalkışlarla sarsa sarsa kullanıyorsa uyuma tehlikesinin olduğunu bilmelisiniz.
• Yalnızca radyoyu açmakla yetinmeyin, pencereyi de açın ve onu uyanık tutmak için diğer "numaraları" deneyin.
• Mola vermek için güvenli bir yer bulun
• Trafikten uzak, güvenli bir alana gidin ve kısa bir süre (15-45 dakika) uyumasını sağlayın.
• Eğer gerekiyorsa kısa süreli uyanıklık için kahve başka kafeinli içecekler alın (kafeinin kan dolaşımına geçmesi yaklaşık 30 dakika alır).