|
YENİ BULUŞLAR VE SONUÇLARI
Barut ve Top:Barutu
ilk defa Çinliler eğlence ve şenliklerde kullanmıştır. Barut daha sonra
Türkler ve Müslümanlar tarafından kullanılmıştır. Haçlı Seferleri ile
Avrupa’ya geçmiştir. Barutun ateşli silahlarda ve topta kullanılmasıyla
Derebeylik (feodalite)
rejimi sona erdi.Krallıklar güçlenmeye başladı.
Kâğıt ve Matbaa:Kâğıt
yapımını ilk defa Çinliler ipekten yaparak gerçekleştirmiştir.Türkler ise
pamuktan kâğıt yapmışlardır.Pahalıya mal olduğu için
üretilemiyordu.Avrupalıların ilk defa selülozdan kâğıt yapması ile kâğıt
üretimi artmıştır.
İlk ilkel matbaayı Çinliler
kullanmıştır.Uygurlar ise tahta harflerden yapılan matbaayı kullanmışlardır.
Gerçek anlamda matbaa 15 yy da Jan Gutenberg (1450) adındaki Alman
tarafından geliştirilmiştir.
Kâğıt ve matbaanın icadı
Avrupa’da okuma-yazma oranını yükseltmiştir.Duygu ve düşüncelerde
değişiklikler olmuştur. İncil milli dillerde basılıp asıl kaynağından
okunmaya başlamıştır.Din adamlarının anlattıklarının İncil ile ters düştüğü
görüldü. Bu durumda Rönesans ve Reform hareketlerine sebep olmuştur.
Pusula:
İlk defa Çinlilerin kullandığı pusula Haçlı Seferleri ile Müslümanlardan
Avrupa’ya geçmiştir. Pusulanın bulunması gemicilerin cesaretle okyanuslara
açılmasını sağladı. Bu da Coğrafi Keşiflerle yeni yerlerin bulunmasında
etkili oldu.
COĞRAFİ KEŞİFLER
15. yy sonrasında
Avrupalıların İpek ve Baharat yollarının Müslümanların eline geçmesi üzerine
bilinmeyen ülkeleri bulmak için yaptıkları gezilere Coğrafi Keşifler
denir.
Coğrafi
Keşiflerin Nedenleri
1.
İpek ve Baharat
yollarının Müslümanların elinde olması.
2.
Coğrafya bilgisindeki
ilerlemeler.
3.
Pusulanın Avrupalılarca
kullanılmaya başlaması.
4.
Gemicilik sanatının
ilerlemesi ve okyanuslara dayanıklı gemilerin yapılması.
5.
Cesur gemicilerin
yetişmesi.
6.
Matbaanın yayılması ile
fikirlerin de yayılmaya başlaması.
Yapılan Keşifler
Coğrafi keşifleri ilk
olarak Portekizliler
başlatmış daha sonra bu ülkeye İspanyollar
katılmıştır.
Portekizli gemici
Bartelmi Diyaz Ümit Burnu’nu
(Fırtına Burnu) keşfetmiştir.
Portekizli gemici
Vasko de Gama 1498’de Ümit
Burnu’nu geçerek Hindistan’a ulaştı ve Hint Deniz yolunu
keşfetti.Böylece İpek ve Baharat yolları Hint Deniz Yolu’na kaydı.
Kristof Kolomb Atlas Okyanusu’na açılarak
Bahama Adalarına ulaştı.
Amerika Vespuçi Kristof
Kolomb’un bulup farkına varamadığı Amerika kıtasını buldu ve Amerika ismini
verdi.
Portekizli gemici
Macellan,
Macellan Boğazı’nı keşfetti.Macellan’ın
ölümü üzerine arkadaşı Del Kano
başlatmış oldukları dünya turunu tamamladı.Böylece dünyanın
yuvarlaklığı ispatlanmış oldu.
Coğrafi Keşiflerin Sonuçları
1.
İpek ve Baharat yolları
önemini kaybetti yerine Atlas Okyanusu kıyısındaki limanlar (Lizbon,Amsterdam,Rotterdam
ve Londra) önem kazandı.Bu durum özellikle Osmanlı devletini ekonomik açıdan
olumsuz etkilemiştir.
2.
Yeni bulunan ülkelerden
Avrupa’ya bol miktarda altın ve gümüş girdi.
3.
Keşfedilen yerlere
özellikle Amerika kıtasına Avrupa’dan göçler oldu.Avrupa kültürü bu bölgeye
yayıldı.
4.
Avrupa’da zengin ve
sanattan zevk alan bir sınıf ortaya çıktı.(Burjuva sınıfı) Bu durum Rönesans
hareketlerinin başlamasında etkili olmuştur.
5.
Avrupalılar bilinmeyen
birçok bitki ve hayvan türünü Avrupa’ya taşıdı.
6.
Avrupalılar keşfedilen
yerlerde sömürge imparatorlukları kurdular.
7.
Hristiyanlık dini geniş
alanlara yayıldı. Fakat bilimsel gelişmeler sonucu ortaya çıkan gerçekler
kiliseye ve din adamlarına olan güveni azalttı.
RÖNESANS
15. ve 16 yy larda
Avrupa’da bilmi2edebiyat ve sanat alanında yeniliklerin meydana geldiği
döneme “yeniden doğuş” anlamına gelen Rönesans denir.
Rönesans’ın Sebepleri:
1.
Kâğıt ve matbaanın icadı.
2.
Coğrafi keşiflerden sonra
Avrupa’da sanattan zevk alan zengin bir sınıfın ortaya çıkması.
3.
İstanbul’un fethinden
sonra birçok bilim adamının İtalya’ya giderek çalışmalarda bulunması.
4.
Coğrafi keşiflerin
etkisi.
5.
Antik kültürün ( Eski
Yunan kültürü ) incelenmesi.
Rönesans ilk olarak İtalya’da
başladı.Daha sonra diğer Avrupa ülkelerine yayıldı. Bu dönemde insan
ve insana ait değerlere ön palana çıkaran
hümanizm akımı ortaya çıkmıştır.Bu dönemde edebiyat alanında
Dante, Petrark ve Makyavel,resim alanında
Leonardo da Vinci, heykeltıraşlık alanında Mikelanj, mimarlık alanında
Rafael önemli sanatçılardır.
Rönesans’ın Sonuçları:
1.
Bilim ve teknik alanında
gelişmeler oldu.
2.
Hür düşünce ve yeni sanat
anlayışları ortaya çıktı.
3.
Skolastik düşünce yerini
bilimsel düşünceye bıraktı. Gözlem ve deney önem kazandı.Akılcılık egemen
olmaya başladı.
4.
Avrupa’da gelişmenin ve
ilerlemenin hız kazanmasına neden oldu.
5.
Avrupa’da bilim ve teknik
alandaki gelişmelerin önünü açtı.
REFORM
16. yy da Hıristiyanlığın Katolik mezhebinde yapılan
düzenlemeler ve değişikliklerdir.
Reformun Sebepleri:
1.
Katolik kilisesinin
bozulması.
2.
Kâğıt ve matbaanın etkisi
ile İncil’in çeşitli dillere çevrilmesi ve İncil’de yazan ile din
adamlarının söylediklerinin birbirine uymaması.
3.
Rönesans’ın yaydığı özgür
düşünce ortamı.
4.
Fakir halkın lüks ve
zenginlik içinde yaşayan kilise mensuplarına kin duyması.
Reform hareketleri ilk olarak Almanya’da
başladı. Daha sonra diğer Avrupa ülkelerine yayıldı. Almanya’da Martin
Luther’in yaptığı çalışmalar sonucu PROTESTANLIK adında bir mezhep
kuruldu.1555 Ogsburg Barışı
ile bu mezhep Alman imparatoru tarafından tanındı.İngiltere’de
ANGLİKANİZM ve Fransa’da KALVENİZM gibi yeni mezhepler ortaya
çıktı.
Reformun Sonuçları:
1.
Avrupa’da mezhep birliği
bozuldu ve yeni mezhepler kuruldu.( Protestanlık, Anglikanizm ve Kalvenizm )
2.
Avrupa’nın birçok yerinde
eğitim ve öğretim dinin etkisinden kurtuldu. ( Laik eğitim başladı. )
3.
Kilise otoritesi
zayıfladı. Papaya duyulan güven azaldı.
4.
Katolik kilisesi kendini
ıslah etmek zorunda kaldı.
5.
Skolastik düşünce yıkıldı
bilimsel düşünce hız kazandı.
AYDINLANMA ÇAĞI:
17. ve 18. yy da Avrupa’da
ortaya çıkan ve her konuda aklın ön plana çıktığı, buna bağlı olarak felsefe
ve bilimde büyük gelişmelerin yaşandığı döneme aydınlanma çağı denir.
Aydınlanma çağının ortaya çıkmasında Rönesans ve Reform hareketleri ile
kâğıt ve matbaanın kullanılması etkili olmuştur. Bu dönemde akılcılık ve
bilimsellik, deney ve gözlem ön plana çıkmıştır.
Bu dönemde Newton matematik
ve fizik alanında, Kopernik coğrafya alanında, Galile fizik alanında, Jan
Jak Russo edebiyat alanında Mozart müzik alanında çalışmalarda bulunmuştur.
Aydınlanma çağı sanayi
inkılabı ve Fransız İhtilâlinin ortaya çıkmasında etkili oldu.
SANAYİ İNKILABI
18. yy da buhar
gücünün trenlerde ve makinalarda kullanılmaya başlaması ile sanayi inkılabı
başlamıştır. Sanayi inkılabı ilk olarak İngiltere’de ortaya çıkmıştır.
Sanayi inkılabı sonucunda
büyük fabrikalar kurulmuş, sanayi ve ticaret gelişmiş ulaşım imkanları
kolaylaşmıştır. Sanayi inkılabının en önemli sonuçlarından biri de
sömürgecilik faaliyetlerinin başlamasıdır.
AKILCILIK VE BİLİM
AKILCILIK: İnsan
aklı ile gerçekleri bulma, anlama ve kavrama yeteneğine akılcılık denir.
BİLİM: Çeşitli
konularda gözlem ve deneye dayanarak gerçekleri ortaya koyan düzenli
bilgidir.
Özellikleri:
1.
Bilim insanların daha
rahat ve huzurlu yaşamalarını sağlar.
2.
Bilimsel bilgiler gözlem
ve deneye dayanarak elde edilir.
3.
Bilim gerçekleri ortaya
koyarak insanların doğru karar vermelerini sağlar.
4.
Bilimin ve teknolojinin
her alanda esas alınması, kalkınma ve gelişmenin başlıca şartıdır.
|