BÖLGE:Doğal,beşeri ve ekonomik özellikler yönünden sınırları içinde benzer özellikler gösteren ve diğer yerlerden ayrılan geniş alanlara bölge denir.Örnek Akdeniz Bölgesi
BÖLÜM:Sınırları içinde benzer özellikleri olan ancak bölgenin diğer yerlerinden farklı olan küçük alanlara bölüm denir.Örnek Akdeniz Bölgesi’nin Antalya Bölümü
YÖRE:Kendi içinde aynı özelliklerin görüldüğü bölümden küçük alanlara da yöre denir. Örnek Akdeniz Bölgesi’nin Antalya Bölümü’nün Göller Yöresi
Türkiye’de Coğrafi Bölgeleri Oluşturan Etmenler
a)Doğal Etmenler:Yer şekilleri,iklim,bitki örtüsü.
b)Beşeri Etmenler:Nüfus,yerleşme.
c)Ekonomik Etmenler:Sanayi,ulaşım,ticaret,tarım,turizm.
Kapladığı Alanlara Göre Bölgelerimizin Sıralanışı
1.Doğu Anadolu Bölgesi (%21)
2.İç Anadolu Bölgesi (%20)
3.Karadeniz Bölgesi (%18)
4.Akdeniz Bölgesi (%15)
5.Ege Bölgesi (%10)
6.Marmara Bölgesi (%8,5)
7.Güneydoğu Anadolu Bölgesi (%7,5)
Not: Ülkemiz 1941 yılında yapılan I.Türkiye Coğrafya Kongresi’nde 7 coğrafi bölgeye ayrılmıştır.
Ülkemizin kuzeyi boyunca uzanan bölgemizdir.İsmini komşusu olduğu Karadeniz’den almıştır.Doğuda Gürcistan sınırından batıda Adapazarı Ovası’na kadar uzanır.
Bölgede Karadeniz İklimi görülür.Kışları serin,yazları ılık geçen bu ikimde her mevsim yağışlıdır.En fazla yağış Sonbaharda en az yağış ise İlkbaharda düşer.Türkiye’de ormanın en fazla olduğu bölgemizdir.Nadasa bırakılan toprakların en az olduğu bölgemizdir.Çünkü her mevsim yağış alır.Her mevsim yağışlı olmasından ve toprak yapısının killi olmasından dolayı heyelan ve toprak kaymalarının en fazla görüldüğü bölgemizdir.Balıkçılığın en fazla yapıldığı bölgemizdir.Kendi içinde üç farklı bölüme ayrılmıştır.
1.Batı Karadeniz Bölümü
2.Orta Karadeniz Bölümü
3.Doğu Karadeniz Bölümü
Karadeniz Bölgesi doğusu ile batısı arasında en çok yerel saat farkı yaşanan bölgemizdir.
Batı Karadeniz Bölümü: Bölüm Kızılırmak deltasının batısından Adapazarı Ovası’na kadar devam eder.
Yer şekilleri: Bölüm genel olarak dağlıktır.Dağlar denize paralel olarak uzanır.Küre dağları,Bolu dağları,Ilgaz dağları,Köroğlu dağları bölümün önemli dağlarıdır. Düzce,Kastamonu ve Bolu Ovaları bölümün önemli ovalarıdır.
Akarsular: Sakarya ırmağı,Devrez çayı,Gök ırmak,Yenice(Filyos) ve Bartın çaylarıdır.
Not: Bartın çayı ülkemizde üzerinde taşımacılık yapılan tek akarsudur.
Gölleri: Abant ve Yedi göller bu bölümde yer alır.
İklim: Bölümde Karadeniz İklimi görülür.Kıyı kesimde dağlar kıyıya paralel uzandığından ve hemen kıyıdan itibaren uzandığından kıyı kesim bol yağış alır ve Türkiye’nin en ormanlık alanıdır.Bitki örtüsü yağışa bağlı olarak ormandır.
Nüfus: Yurdumuzun sık nüfuslu yerlerindendir. Zonguldak çıkarılan taşkömürü sayesinde sık nüfuslanmıştır ve göç almaktadır.Karabük,Bartın,Sinop,Bolu,Kastamonu diğer önemli şehirleridir.
Sinop Karadeniz kıyılarının tek doğal limanına sahip şehri olmasına rağmen çevrenin dağlık olması şehrin iç bölgelerle olan ulaşımını zorlaştırmış ve şehrin gelişmesini engellemiştir.
Tarım Ürünleri:Kıyı kesimlerde mısır iç kesimlerde ise buğday ekilir.Pirinç(Tosya ve Boyabat),şekerpancarı(Kastamonu), tütün,keten-kenevir(Kastamonu ve Sinop) diğer önemli tarım ürünleridir.
Hayvancılık: Kıyı kesimlerde balıkçılık,iç kesimlerde büyük ve küçükbaş hayvancılık,Bolu’da ise kümes hayvancılığı yapılmaktadır.
Madenler: (Kastamonu)Küre’de bakır,Zonguldak’ta taşkömürü çıkarılmaktadır.
Sanayi: Ereğli ve Karabük’te demir-çelik fabrikaları,Çaycuma’da kâğıt fabrikası,Bolu, Kastamonu,Bartın ve Düzce’de kereste fabrikaları önemli sanayi kollarıdır.
Turizm: Abant,Yedi göller milli parkı Bolu(Kartal kaya) dağ turizm merkezi,Safranbolu evleri önemli turizm yerleridir.
Orta Karadeniz Bölümü: Bölüm Melet Çayı’nın batısından Sinop’un doğusuna kadar uzanır.Karadeniz Bölgesi’nin en küçük bölümüdür. Karadeniz Bölgesi’nin yeryüzü şekilleri en sade ve yükseltisi en az olan bölümüdür.
Dağlar: Canik dağları.Bölümdeki dağların Yeşilırmak ve kolları tarafından parçalanmış olması ve bölümün genel yükseltisinin az olmasından dolayı iç kesimlerle ulaşımı kolaydır.
Akarsular:Kızılırmak ve Yeşilırmak’ın kolları önemli akarsularıdır.
Delta Ovaları: Kızılırmak üzerinde Bafra delta ovası,Yeşilırmak üzerinde Çarşamba delta ovası. Delta ovaları akarsuların denize döküldükleri yerde içinde taşıdıkları verimli mineralleri biriktirmeleri ile oluşur ve verimli tarım alanlarıdır.
İklim: Dağların akarsularla parçalanması sonucu Karadeniz’in yağışlı ve ılıman etkisi iç kesimlere kadar sokulabilmiştir.Bu nedenle bölümün kıyı kesimiyle iç kesimleri arasında sıcaklık ve yağış farkı fazla değildir.Yıllık yağış miktarı Doğu ve Batı Karadeniz Bölümlerine göre daha azdır.Bölümde ormanlar daha azdır.İç kesimlerde bozkırlar yayındır.Bu bölümün bölgenin diğer bölümlerine göre az yağış almasının nedeni yükseltisinin az olması ve akarsularının açtığı vadiler sayesinde yağışın iç kesimlere kadar yayılmış olmasıdır.
Nüfus: Bölgenin önemli tarım alanları bu bölümde olduğundan nüfus kıyıdaki ve iç kesimdeki verimli ovalarda toplanmıştır.Samsun bölümün ve bölgenin en önemli liman kentidir.Amasya,Ordu,Çorum ve Tokat diğer önemli şehirlerdir.
Tarım Ürünleri: Kıyı kesimde tütün ve mısır,iç kesimlerde ise şekerpancarı,tahıl,sebze ve meyve yetiştirilir.Ayrıca çeltik,ayçiçeği,soya fasulyesi ve fındık yetiştirilir.
Sanayi:Samsun’da Karadeniz Bakır İşletmeleri,Samsun ve Tokat’ta sigara fabrikaları,Turhal,Suluova ve Çorum’da şeker fabrikaları,Orduda fındık işleyen fabrikalar.
Madenler: Merzifon,Havza ve Çeltek’te linyit
Turizm:Samsun fuarı,Amasya’daki kaya mezarları.
Doğu Karadeniz Bölümü: Gürcistan sınırından başlayarak Ordu’nun doğusundaki
Melet Çayı’na kadar devam eder.
Yer şekilleri: Karadeniz Bölgesi’nin en dağlık ve en engebeli bölümüdür.Bölümdeki dağlar iki sıra halinde ve kıyıya paralel olarak uzanır.
Dağlar: Giresun Dağları,Rize Dağları,Yalnız çam Dağları,Mescit Dağları,Kop ve Çimen Dağları.
Geçitler: Rize dağları üzerinde Kalkanlı geçidi,Kop dağları üzerinde Kop geçidi,Zigana dağları üzerinde Zigana geçidi.
İklim: Bölgenin kıyı kesiminde Karadeniz İklimi etkilidir.Yurdumuzun en çok yağış alan yeri olan Rize bu bölümdedir.Bitki örtüsü kıyı kesimde gür ormanlar,iç kesimlerde ise karasal iklime bağlı olarak bozkırlardır.
Akarsular: Çoruh ırmağı ve Kelkit çayıdır.Çoruh ırmağı sınırlarımızdan doğup topraklarımız dışında denize dökülmektedir.
Gölleri: Tortum ve Sera gölleri bu bölümde yer alan ve heyelan sonucu oluşmuş göllerdir.
Not: Doğu Karadeniz Bölümü’ndeki Çoruh-Kelkit çukurluğu yurdumuzun en hareketli deprem kuşağı üzerindedir.Ayrıca bölümde heyelan ve sel olayları da sık görülmektedir.
Tarım Ürünleri: Çay(Rize),fındık(Ordu-Giresun arası),tütün ve mısır.
Not: Ülkemizdeki çayın tamamı bu bölümde üretilmektedir.Üretilen çayla ÇAYKUR tarafından işlenmektedir.Fındık üretiminin de büyük bir kısmı buradan sağlanır,fındık üretiminde dünyada birinci sıradayız.Üretilen fındık da FİSKOBİRLİK tarafından işlenmektedir.
Madenler: Artvin(Murgul) bakır
Nüfus: Kıyı kesimde dağınık yerleşme,iç kesimlerde toplu yerleşme görülür.Trabzon, Giresun,Rize,Artvin,Bayburt,Gümüşhane bölümün önemli şehirleridir.
Turizm: Trabzon yakınlarındaki Sümela Manastırı,Atatürk Köşkü ve yayla turizmi bu bölümdeki önemli turizm değerleridir.
Türkiye’nin kuzeybatısında yer alır.İsmini Marmara Denizi’nden almıştır.Asya ve Avrupa’da toprakları olan tek bölgemizdir.Avrupa’daki topraklarına Trakya denir. Bulgaristan ve Yunanistan’a sınırları vardır.Ege Denizi’ndeki Gökçeada ve Bozcaada sınırları içindedir.Ülkemizin en yoğun nüfuslu bölgesidir.Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nden sonra Türkiye’nin ikinci küçük bölgesidir.Karadeniz kıyılarında Karadeniz İklimi iç kısımlarda Karasal İklim,Ege Bölgesi’ne komşu kesimlerde ise Akdeniz İklimi görülür.Çanakkale ve İstanbul Boğazları bu bölgemizdedir.Türkiye’nin ortalama yükseltisi en az olan bölgemizdir.Nüfus ve nüfus yoğunluğu en fazla olan bölgemizdir.Ayçiçeği ve pirincin en fazla üretildiği bölgemizdir.Ahır,kümes hayvancılığı ve ipekböcekçiliğinin en fazla yapıldığı bölgemizdir.Sanayiinin ve ticaretin en fazla geliştiği bölgemizdir.Turizm gelirlerinin en fazla olduğu bölgemizdir.Bölge kendi içinde dört bölüme ayrılmıştır.
1. Yıldız Bölümü
2. Ergene Bölümü
3. Çatalca-Kocaeli Bölümü
4. Güney Marmara Bölümü
1.Yıldız Bölümü: Marmara Bölgesi’nin kuzeybatısında yıldız dağlarının bulunduğu
kesimdir.
Dağlar: Yıldız dağları
İklim: Karadeniz’e bakan yamaçlarında Karadeniz iklimi,Ergene havzasına bakan yamaçlarında ise Karasal iklim görülür.Bitki örtüsü Karadeniz kıyılarında orman iç kesimlerde ise bozkırdır.
Nüfus: Dağların geniş alan kaplamasından dolayı yurdumuzun en seyrek nüfuslu yeridir.Kırklareli en önemli şehridir.
Tarım: Hayvancılık ve ormancılık halkın başlıca geçim kaynağı olmasına rağmen düzlüklerde buğday,ayçiçeği,üzüm ve mısır tarımı yapılır.Marmara Bölgesi’nin en az gelişmiş kesimidir.
Sanayi: Çimento,cam ve bitkisel yağ fabrikaları önemli sanayi kollarıdır.
2.Ergene Bölümü: Ergene Havzası’nı içine alan bölümdür.
İklim: Ergene bölümünün denizden uzak kesimlerinde karasal iklim görülür.Marmara Bölgesi’nin en az yağış alan ve bitki örtüsü yönünden en fakir olan bölümüdür.Bitki örtüsü bozkırdır.
Akarsular: Ergene ırmağı ve kolları
Nüfus: Yıldız bölümüne göre sık nüfuslanmıştır.Edirne ve Tekirdağ önemli şehirleridir.
Gümrük kapısı: Türkiye’yi Avrupa’ya bağlayan karayolu üzerindeki Kapıkule gümrük kapısı bu bölümde yer alır.
Tarım: Ayçiçeği,buğday,şekerpancarı,üzüm,tütün,pirinç ve patates önemli tarım ürünleridir.Türkiye üzüm ve ayçiçeği üretiminde Ergene Havzası önemli bir yere sahiptir.Mandıracılık ve hayvancılık da bölümde gelişmiştir.Marmara ve Ege Denizi’ne bakan kıyılarda balıkçılık yapılır.
Sanayi: Ayçiçek yağı,içki ve cam fabrikaları bölümün önemli sanayi kuruluşlarıdır.
3.Çatalca-Kocaeli Bölümü: İstanbul Boğazı’nın doğusundaki Kocaeli yarımadasıyla batısındaki Çatalca yarımadasından oluşur.Çatalca yarımadası Avrupa kıtası,Kocaeli yarımadası ise Asya kıtasında yer alır.
Boğazlar: İstanbul Boğazı
İklim: Kuzey kesiminde Karadeniz iklimi,güney kesimlerde ise Akdeniz iklimi etkilidir.Bitki örtüsü kuzey kesimlerde orman,güney kesimlerde ise makidir.
Akarsular: Sakarya ırmağı.
Göller: Büyük ve Küçük Çekmece gölleri,Durusu gölü ve Sapanca gölü.
Nüfus: Marmara Bölgesi’nin en yoğun nüfuslu yeridir.Karadeniz kıyılarında nüfus seyrek,Marmara kıyılarında ise sıktır.İstanbul,İzmit(Kocaeli),Sakarya(Adapazarı) önemli şehirlerdir.İstanbul bölümün ve yurdumuzun en önemli yerleşim merkezidir.Bizans ve Osmanlı İmparatorluğu’na başkentlik yapmış şehirdir.İstanbul Marmara Bölgesi’nin sanayi,ticaret,eğitim,kültür ve turizm merkezidir.
Köprüler: İstanbul Boğazı üzerinde Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri Asya ile Avrupa arasındaki ulaşımı kolaylaştırmaktadır.
Tarım: Şekerpancarı,patates,mısır,tütün,ayçiçeği,fındık ve buğday önemli tarım ürünleridir.
Sanayi: İstanbul ile Adapazarı arası Türkiye’nin en büyük sanayi merkezidir.
İstanbul’da Otomotiv,besin,giyim,dokuma,çimento,şeker,cam ve ilaç sanayii.
İzmit’te İPRAŞ petrol rafinerisi,kâğıt,dokuma,seramik,boru ve lastik fabrikaları.
Adapazarı’nda Vagon,şeker,tarım aletleri ve besin sanayii.
Gölcük’te Gemi yapım ve tamir tesisleri(tersane)
Turizm: Bizans ve Osmanlı İmparatorluğu’ndan kalma eserlerle İstanbul ülkemizin en önemli turizm merkezidir.
4.Güney Marmara Bölümü: Marmara Bölgesi’nin güney yarısını ve Çanakkale Boğazı’nın kuzeyindeki Gelibolu yarımadasını içine alır.
Adalar: Gökçeada,Bozcaada,Marmara adaları
Dağlar: Uludağ
Ovalar: Yenişehir,İnegöl,Bursa ve Karacabey ovaları.
İklim: Kıyı kesimlerde Akdeniz İklimi,iç kesimlerde karasal iklim görülür.Bitki örtüsü kıyılarda maki iç kesimlerde bozkırdır.
Akarsular: Susurluk çayı.
Göller: kuş gölü(Manyas),Ulubat ve İznik gölü.
Nüfus: Yurdumuzun en sık nüfuslu yerlerindendir.Biga ve Gelibolu yarımadalarında nüfus seyrektir.Bursa,Çanakkale,Balıkesir,Yalova ve Bilecik önemli şehirleridir.
Tarım: Zeytin,şekerpancarı,ayçiçeği,tütün,üzüm ve şeftali önemli tarım ürünleridir.
Madenler: Susurluk à Bor mineralleri(dünyada birinci sıradayız)
Marmara Adaları à mermer
Çanakkale(Çan) à linyit
Sanayi: Bursa à ipekli dokuma,oto montaj
Çanakkale à seramik fabrikaları
Turizm: Bursa Uludağ kış sporları merkezi,tarihi eserler,şifalı kaplıcalar,önemli turizm merkezleridir.Ayrıca Kuş gölü milli parkı dünyanın ünlü kuş cennetidir.
Bölge ismini Ege Denizi’nden almıştır.Ülkemizin Güneydoğu Anadolu ve Marmara Bölgesi’nden sonra 3.büyük bölgesidir.Ege Bölgesi kıyıları çok girintili ve çıkıntılı olduğu için çok sayıda koy ve körfez bulunmaktadır.Dağlar denize dik uzandığı için kıyı kesimdeki ılıman iklim iç kesimlere kadar sokulabilmektedir.Kıyı kesimlerde Akdeniz iklimi iç kesimlerde ise karasal iklim görülür.Bakırçay,Gediz,Küçük ve Büyük Menderes önemli akarsularıdır.Linyit madeninin en fazla çıkarıldığı bölgemizdir.Ege bölgesi kendi içinde iki farklı bölüme ayrılmıştır.
1.Ege Bölümü(Kıyı Ege-Asıl Ege)
2.İç Batı Anadolu Bölümü
1.Ege Bölümü:Ege Bölgesi’nin batı kesimini oluşturur.Batı-doğu yönünde uzanan horst(yüksek alanlar-dağlar),graben(alçak alanlar-ovalar) alanları bölümün en belirgin coğrafi özelliğidir.
Dağlar: Kaz dağı,Madra dağı,Yunt dağı,Boz dağlar ve Aydın dağları.
Ovalar: Bakırçay,Gediz,Büyük Menderes ve Küçük Menderes ovaları bölümdeki önemli delta ovalarıdır.
Yarımadalar: Karaburun,Bodrum ve Datça yarımadaları.
Körfezler: Edremit,Çandarlı,İzmir,Kuşadası,Güllük ve Gökova körfezleri.
Göller: Marmara gölü,Çamiçi gölü.
İklim: Yazları sıcak ve kurak,kışları ılık ve yağışlı geçen Akdeniz iklimi görülür.Ilıman iklim dağlar denize dik uzandığı için iç kesimlere kadar etkisini göstermektedir.Bitki örtüsü alçak yerlerde maki,yüksek yerlerde ise ormandır.
Nüfus: Nüfus kıyı kesimlerde ve verimli ovalarda toplanmıştır.menteşe yöresi seyrek nüfusludur.İzmir,Manisa,Aydın,Muğla ve Denizli önemli şehirleridir.
Tarım: Tarım faaliyetleri graben alanlarındaki verimli ovalarda yapılmaktadır.Tütün (Türkiye’de en fazla Ege Bölgesi’nde Manisa’da),Üzüm (Türkiye’de en fazla Ege Bölgesi’nde Manisa ve
İzmir’de),Pamuk,Zeytin (Türkiye’de en fazla Ege Bölgesi’nde),İncir Türkiye’de en fazla Ege Bölgesi’nde Aydın’da),turunçgiller,sebze ve meyveler önemli tarım ürünleridir.
Sanayi: İzmir’de ALİAĞA petrol rafinerisi,zeytinyağı,sabun,pamuklu dokuma,gıda sanayii,oto montaj,sigara ve çimento fabrikaları.
Madenler: Soma ve Yatağan’da linyit,
İzmir Çam altı tuzlasında tuz
Menteşelerde(Muğla) zımpara taşı önemli madenlerdir.
Turizm: Denizli’de Pamukkale travertenleri,Ege Denizi kıyısındaki kumsallar,Efes harabeleri,Sart kalesi önemli turizm değerleridir.
2.İç Batı Anadolu Bölümü: Ege Bölgesi’nin doğu yarısını oluşturur.İç Batı Anadolu Eşiği olarak da anılır.
Dağlar: Murat,Emir ve Eğrigöz dağları
İklim: Akdeniz iklimi ile karasal iklim arasında geçiş özelliği gösterir. Ege Bölümü’ne bakan kısımlarda Akdeniz iklimi İç Anadolu Bölgesi’ne bakan kısımlarda ise Karasal iklim görülür.
Nüfus: Ege Bölümü’nün nüfusunun yarısı kadardır.Kütahya ve Uşak önemli şehirleridir.
Tarım: Buğday,arpa,şekerpancarı ve haşhaş önemli tarım ürünleridir.
Sanayi: Uşak’da şeker fabrikası,Afyon’da şeker ve çimento fabrikası ile maden suyu işletmesi,Kütahya’da çinicilik,Uşak,Demirci,Kula,Gördes,Simav’da halıcılık
Madenler: Linyit à Tavşanlı,Tunçbilek,Seyitömer ve Değirmisaz(Tunçbilek ve Seyitömer’de linyit ile çalışan termik santraller bulunmaktadır.)
Mermer à Afyon
Krom à Kütahya
Yurdumuzun güneyinde Akdeniz kıyısında yer alır.Ülkemizin 4.büyük bölgesidir.Yazları sıcak ve kurak kışları ılık ve yağışlı geçen Akdeniz İklimi görülür.Seracılığın en fazla geliştiği bölgemizdir.Ülkemizde muzun tamamının üretildiği bölgemizdir.Bölge kendi içinde iki bölüme ayrılır.
1.Antalya Bölümü
2.Adana Bölümü
1.Antalya Bölümü: Akdeniz Bölgesi’nin batısını oluşturur. Antalya Körfezi’nin çevresi,Teke Yöresi ile Göller Yöresi’ni içine alır.
Dağlar: Batı Toroslar
Göller: Beyşehir,Eğirdir,Burdur ve Acıgöl bu bölümde Göller yöresi içinde yer alır.
İklim: Kıyı kesimde Akdeniz İklimi,yükseklerde ve iç kesimlerde Karasal İklim görülür.Bitki örtüsü kıyı kesimde maki,dağ yamaçlarında ise ormandır.
Akarsular: Manavgat,Dalaman ve Aksu çayları
Nüfus: Nüfus Antalya Körfezi kıyısı ile Göller yöresindeki ovalarda toplanmıştır.Toros dağları seyrek nüfusludur.Antalya,Isparta ve Burdur bölümün önemli şehirleridir.
Tarım: Kıyı kesimde turfanda sebzecilik ve meyvecilik yapılır.Antalya ovasında pamuk,susam,soya fasulyesi ekilir.İç kesimlerde buğday,şekerpancarı,haşhaş ve gül tarımı yapılır.
Not: Akdeniz Bölgesi pamuk,susam,turunçgiller,yer fıstığı soya fasulyesi ve muz üretiminde Türkiye’de 1.sıradadır.
Madenler: Krom à Muğla(Fethiye ve Köyceğiz)
Kükürt à Isparta(Keçiborlu)
Boksit(alüminyum) à Konya(Seydişehir)
Sanayi: Seydişehir’de alüminyum fabrikası,Dalaman’da kâğıt fabrikası,Isparta’da halıcılık,Antalya’da pamuklu dokuma,iplik ve besin sanayii.
Turizm: Akdeniz boyunca uzanan kumsallar,Karain,Damlataş ve İnsuyu mağaraları,Antalya çevresindeki Side,Aspendos ve Perge kent kalıntıları önemli turizm değerleridir.
2.Adana Bölümü: Akdeniz Bölgesi’nin doğusunu oluşturur.
Dağlar: Orta Toroslar,Bolkar,Aladağlar,Tahtalı dağları,Binboğa dağları ve Nur dağları(Amanoslar)
Platolar: Taşeli platosu
Ovalar: Çukurova(delta ovası),Amik ovası ve Silifke ovası
Geçitler: İç Anadolu’yu Akdeniz’e bağlayan Gülek Boğazı ve Sertavul geçidi Akdeniz kıyısını Güneydoğu Anadolu’ya bağlayan Belen geçidi önemli geçitlerdir.
İklim: Kıyı kesimlerde Akdeniz İklimi görülür.Bitki örtüsü kıyılarda maki,dağ yamaçlarında ise ormandır.
Akarsular: Seyhan,Ceyhan,Asi ve Göksu nehirleri.Seyhan ve Ceyhan nehirleri içinde getirdikleri alüvyonlarla yurdumuzun en büyük delta ovası olan Çukurova’yı oluşturmuştur.
Nüfus:Nüfusun çoğu Çukurova kıyısında toplanmıştır.Çukurova pamuk tarımı sırasında Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nden mevsimlik göç alır.Taşeli Platosu seyrek nüfusludur.Adana,Mersin,Hatay,Kahramanmaraş,Osmaniye,Kilis önemli şehirlerdir.
Sanayii: Mersin’de ATAŞ petrol rafinerisi,soda,cam,gübre ve yağ sanayii,İskenderun’da demir-çelik fabrikası,Irak petrolü Kerkük-Yumurtalık boru hattı ile İskenderun Körfezi’ne taşınır.
Tarım: Toprak ve iklim koşulları uygun olduğu için bir yılda birden fazla ürün elde edilmektedir.Seracılık ve turfanda sebzecilik gelişmiştir.Pamuk,buğday,turunçgiller,yer fıstığı,susam ve muz yetiştirilen tarım ürünleridir.
Yurdumuzun güneydoğusunda güneydoğu Toros dağlarının güneyinde bulunur.Nüfusu en az olan bölgemizdir.Alan bakımından en küçük bölgemizdir.Türkiye’nin en sıcak ve kurak bölgesidir.Orman bakımından en fakir bölgemizdir.Buharlaşmanın en fazla olduğu bölgemizdir. Ülkemizde petrolün tamamına yakınının çıkarıldığı bölgemizdir.
Bölgenin batısında Akdeniz İklimi doğusunda ise Karasal İklim görülür.GAP projesi Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin kalkındırılmasını amaçlayan büyük bir sulama projesidir.Güneydoğu Anadolu Bölgesi kendi içinde iki farklı bölüme ayrılmıştır.
1.Orta Fırat Bölümü
2.Dicle Bölümü
1.Orta Fırat Bölümü: Karacadağ volkanik dağının batısındaki bölümdür.
Platolar: Gaziantep ve Şanlıurfa platoları
Ovalar: Ceylanpınar,Altınbaşak,Suruç,Birecik ovaları
İklim: Bölümün alçak kesimlerinde Akdeniz iklimi etkilidir.Alçak kesimlerde maki,yüksek kesimlerde ise ormanlar görülür.
Akarsular: Fırat nehri (bu nehrin sularından yararlanabilmek için üzerinde Atatürk barajı kurulmuştur.Bu sayede Fırat nehrinden sulamada ve elektrik enerjisi üretiminde faydalanılmaktadır.)
Nüfus: Nüfus daha çok batı kesimde toplanmıştır.Gaziantep,Şanlıurfa ve Adıyaman bölümün önemli şehirleridir.
Tarım: En çok tahıl tarımı yapılır.Mercimek(en fazla bu bölgemizde),antep fıstığı,pamuk,bağcılık ve zeytin önemli tarım ürünleridir.
Madenler: Petrol à Adıyaman ve Kâhta çevresinde.
Sanayi: Gaziantep à Dokuma,besin,madeni eşya,çimento ve tarım makinaları.
Turizm: Şanlıurfa’daki balıklı göl ve Adıyaman’daki Nemrut dağı üzerindeki Krater Gölü önemli turizm yerleridir.
2.Dicle Bölümü: Karacadağ volkanik dağının doğusunda yer alır.Diyarbakır havzası ve Mardin eşiği bu bölümde yer alır.
Dağlar: Karacadağ volkanik dağı iki bölüm arasında bulunan sönmüş bir volkanik dağdır.
İklim: Akdeniz’den uzak olduğu için karasal iklimin etkileri görülür.
Nüfus: Nüfus Diyarbakır havzasında toplanmıştır.Diyarbakır,Mardin,Siirt ve Batman önemli şehirleridir.
Tarım: Diyarbakır havzası önemli tarım alanıdır.Tahıl,mercimek,karpuz,pamuk ve üzüm yetiştirilen ürünlerdir.
Madenler: Petrol à Ülkemizde çıkarılan petrolün tamamına yakını bu bölümden sağlanır.Raman,Garzan,Kurtalan,Ulaşlı petrol çıkarılan yerlerdir.Çıkarılan petrolün bir kısmı Batman’daki BATMAN rafinerisinde işlenir.Geri kalanı borularla İskenderun Körfezi’ne taşınır.
Fosfat à Mardin(Mazıdağı)
Turizm: Diyarbakır kentini kuşatan tarihi surlar bölümün önemli turizm değeridir.
Bölge ülkemizin doğusunda yer alır.Kuzeyde Karadeniz Bölgesi,Batıda İç Anadolu ve Akdeniz Bölgesi,güneyinde Güneydoğu Anadolu Bölgesi,doğuda Gürcistan,Ermenistan, Nahçivan,İran ve güneydoğuda Irak komşularıdır.Ülkemizin en büyük bölgesidir.Yükseltisi en fazla olan bölgemizdir.Nüfus yoğunluğu en az olan bölgemizdir.Maden ve hidroelektrik santral bakımından birinci sırada olan bölgemizdir.Günlük ve yıllık sıcaklık farklarının en fazla olduğu bölgemizdir.Büyük baş hayvancılığın en fazla yapıldığı bölgemizdir.Kendi içinde dört farklı bölüme ayrılmıştır.
1.Yukarı Fırat Bölümü
2.Erzurum-Kars Bölümü
3.Yukarı Murat Van Bölümü
4.Hakkari Bölümü
1.Yukarı Fırat Bölümü: Doğu Anadolu Bölgesinin batısında yer alır.Doğu Anadolu Bölgesi’nin en büyük ve en yoğun nüfuslu bölümüdür.
Dağlar: Mercan dağları ve Güneydoğu Toroslar’dır.
Ovalar: Elbistan,Malatya,Elazığ,Muş,Erzincan Tercan ovalarıdır.
İklim: Bölümde karasal iklim etkilidir.Kar yağışı ve don olayları sık görülür.Bozkır bitki örtüsü bölümde yaygındır.
Akarsular: Fırat’ın kolu olan Karasu,Murat ırmakları bölümün en önemli akarsularıdır. Bölümden kaynağını alan ve Basra Körfezi’ne dökülen Fırat ırmağı üzerinde sulama ve elektrik enerjisi elde etmek amacıyla yararlanılır.
Barajlar: Fırat üzerinde Keban,Karakaya ve Atatürk barajları vardır.
Nüfus: Doğu Anadolu Bölgesi’nin en yoğun nüfuslu bölümüdür. Nüfus verimli ovalar üzerinde toplanmıştır. Malatya,Elazığ,Erzincan,Bitlis,Bingöl ve Tunceli önemli şehirleridir.Erzincan deprem kuşağı üzerinde yer alan bir ilimizdir.
Tarım: Bölümdeki ovalarda buğday,arpa,şekerpancarı,tütün ve baklagiller üretilir.Sulanabilen ovalarda sebze ve meyve tarımı yapılır.Malatya kayısısı ile ünlü şehrimizdir.Bölümdeki otlakların fazlalığından dolayı küçük ve büyükbaş hayvancılık yapılır.
Madenler: Bölümün en önemli madeni linyittir.Çıkarılan linyit Afşin-Elbistan termik santralinde elektrik enerjisi üretiminde kullanılır.Krom,çinko,bakır,demir bölümde çıkarılan diğer madenleridir.
Sanayi: Malatya à Şeker sigara,pamuklu dokuma,yem,süt ürünleri fabrikaları ile et kombinalarıdır.
Elazığ à Ferrokrom,şeker ve çimento fabrikaları
Turizm: Selçuklu ve Osmanlılardan kalma tarihi eserler Elazığ’a bağlı tarihi Harput şehri ve Hazar Gölü önemli turizm yerleridir.
2.Erzurum-Kars Bölümü: Doğu Anadolu Bölgesi’nin kuzeydoğusunda yer alır.
Platolar: Erzurum,Kars ve Ardahan platoları
Ovalar: Erzurum ve Iğdır ovaları
Dağlar: Kargapazarı,Allahuekber ve Palandöken dağları
İklim: Şiddetli karasal iklim görülür.Yaz yağışlarından dolayı bitki örtüsü gür çayırlıklardan oluşur.
Akarsular: Karasu,Aras ve Kura nehirleridir.Aras ve Kura nehirleri kaynağını bölümden alıp Azerbaycan’da birleşerek Hazar Denizi’ne dökülür.
Göller: Çıldır gölü
Nüfus: Doğu Anadolu Bölgesi’nin en sık nüfuslu yerlerindendir.Nüfus verimli ovalarda toplanmıştır.Erzurum,Kars,Ardahan ve Iğdır önemli şehirleridir.
Tarım ve Hayvancılık: Tarım alanlarının azlığı ve gür çayırlıkların çokluğundan dolayı hayvancılık tarıma göre daha çok gelişmiştir.Erzurum-Kars Bölümü ülkemizde büyükbaş hayvancılığın en fazla yapıldığı yerdir.Tarım hayvancılıktan sonra gelir.Iğdır Ovası çevresine göre daha ılıman bir iklime sahip olduğundan burada buğday,şekerpancarı,meyve,sebze ve pamuk üretilmektedir.
Madenler: Linyit,manganez,kaya tuzu ve oltu taşı
Turizm: Palandöken ve Sarıkamış kayak merkezleri,Erzurum’da Selçuklulardan kalma eserler, Kars’ta Ani kalesi,kaplıcalar önemli turizm yerleridir.
3.Yukarı-Murat Van Bölümü: Van Gölü ile Yukarı Murat Havzası’nı içine alır.
Dağlar: Ağrı,Tendürek,Süphan ve Nemrut volkanik dağları ile Bingöl ve Şerafettin dağları
Ovalar ve Platolar: Muş,Bulanık,Eleşkirt,Yüksekova ve Başkale Ovası
İklim ve Bitki Örtüsü: Karasal iklim görülmesine rağmen Van Gölü’nün etkisinden dolayı Van Gölü ve çevresi ılıman bir iklime sahiptir.Karasal iklime bağlı olarak bitki örtüsü bozkırdır.
Nüfus: Bölümde nüfus seyrektir.Nüfus ovalarda toplanmıştır.Van,Muş ve Ağrı önemli şehirleridir.
Akarsular: Fırat’ın kolu olan Murat nehri ve Dicle’nin kolu olan Botan çayı.
Göller: Van Gölü(Bu göl bulunduğu yerdeki çukurluğun önünün Nemrut dağından çıkan lavlarla tıkanması sonucu oluşmuştur.Göl sularının dışarıya akıntısı olmadığından suları sodalıdır.Yurdumuzun en büyük ve en derin gölüdür.)
Tarım ve Hayvancılık: Otlakların geniş yer kaplamasından dolayı hayvancılık önemlidir.Düz vadi tabanlarında ise buğday,arpa,şekerpancarı,sebze ve meyve yetiştirilir.
Turizm: Van Gölü,Nemrut krater gölü,İshakpaşa Sarayı ve kaplıcalar önemli turizm değerleridir.
4.Hakkari Bölümü: Yurdumuzun güneydoğu köşesini kaplayan çok dağlık bir yerdir.
Dağlar: Güneydoğu Toroslar ve Buzul Dağı(Cilo Dağı)
İklim ve Bitki Örtüsü: Bölümde şiddetli karasal iklim görülmektedir.Kış mevsimi uzun ve bol kar yağışlı geçer.Dağların yüksek kesimlerinde biriken karlar zamanla sıkışıp sertleşerek buzulları oluştururlar.Buzul dağları üzerinde buzullar ve buzul şekilleri oluşmuştur.Karasal iklime bağlı olarak bitki örtüsü bozkırdır.
Ovalar ve Platolar: Yüksekova
Akarsular: Diclenin kolları olan Büyük Zap ve Botan çayları
Nüfus: Bölüm ülkemizin en seyrek nüfuslu yerlerindendir.En büyük yerleşim merkezleri Hakkari ve Şırnak’tır.
Yer altı Kaynakları: Şırnak’taki asfaltit madenidir.
Tarım ve Hayvancılık: Halkın geçim kaynağı hayvancılıktır.Küçükbaş hayvan yetiştiriciliği ve ticareti önemli gelir kaynağıdır.Bölümde arıcılık da yapılır.Çok az olan tarım alanlarında genellikle buğday ve çavdar ekimi yapılır.
Yurdumuzun doğu Anadolu Bölgesi’nden sonra ikinci büyük bölgesidir.Orta Anadolu Bölgesi olarak da bilinmektedir.Buğdayın ve şekerpancarının en fazla yetiştirildiği bölgemizdir.Küçükbaş hayvancılığın en fazla yapıldığı bölgemizdir.Ülkemizin en az yağış alan bölgesidir.Kendi içinde dört farklı bölüme ayrılır.
1.Konya Bölümü
2.Yukarı Sakarya Bölümü
3.Orta Kızılırmak Bölümü
4.Yukarı Kızılırmak Bölümü
1.Konya Bölümü: İç Anadolu Bölgesi’nin güneyini oluşturur.
Dağlar: Karacadağ ve Karadağ bölümün sönmüş volkanik dağlarıdır.
Ovalar ve Platolar: Konya Ovası,Obruk Platosu,Cihanbeyli Platosu’dur.
İklim: Karasal İklime sahiptir.İç Anadolu Bölgesi’nin en az yağış alan bölümüdür.Tuz Gölü ve çevresi ülkemizin en kurak yerlerindendir.Bölümde en yaygın bitki örtüsü bozkırdır.
Göller: Tuz Gölü,Akşehir ve Eber gölleridir.
Nüfus: Çoğu Toros dağlarında toplanmıştır.Bölümün en önemli yerleşim merkezi Konya’dır.Konya önemli yolların kavşağında kurulmuştur.Aksaray ve Karaman diğer önemli şehirleridir.
Tarım: En fazla buğday üretilir.Yurdumuzun buğday üretiminde Konya’nın büyük payı vardır.Bölümde arpa da yaygındır.Sulanabilen arazilerde ise şekerpancarı üretilir.
Hayvancılık: Bozkırlar geniş alan kaplar.En çok küçük baş hayvan,koyun ve tiftik keçisi beslenir.
Sanayi: Konya’da önemli sanayi kuruluşları bulunmaktadır.Bunlar besin sanayii,çimento,dokuma,makine ve tarım aletleri sanayiidir.
Turizm: Konya’da Selçuklu ve Osmanlılardan kalma çok sayıda tarihi eser,Konya’da Mevlana Müzesi,Karatay Medresesi,Akşehir’deki Nasrettin Hoca Türbesi önemli turizm değerleridir.
2.Yukarı Sakarya Bölümü: Bölgenin kuzeybatı kesimini oluşturur.
Dağlar: Sündiken dağları,Köroğlu dağları,Elmadağ ve İdris dağı bölümdeki dağlardır.
Ovalar: Ankara,Eskişehir ve Çubuk ovaları
Platolar: Haymana Platosu
İklim: Karasal bir iklime sahiptir.Konya Bölümü’ne göre daha yağışlıdır.En yaygın bitki örtüsü bozkırdır.
Akarsular: Sakarya’nın kolları olan Porsuk ve Ankara çaylarıdır.
Göller: Eymir ve Mogan gölleri
Nüfus: İç Anadolu Bölgesi’nin en sık nüfuslu bölümüdür.Ankara bölümün en önemli şehridir.Diğer yerleşim merkezi Eskişehir’dir.
Sanayi: Ankara’da şeker,çimento,uçak,traktör ve besin başta olmak üzere çeşitli sanayi kuruluşları vardır.Ankara’da çok sayıda üniversite bulunmaktadır.Eskişehir’de lokomotif,şeker,uçak,besin,çimento fabrikası önemli sanayi kollarıdır.
Tarım: Yurdumuzda şekerpancarı üretiminin en yoğun yapıldığı bölümdür.Ayrıca buğday,baklagiller,sebze ve meyveler önemli tarım ürünleridir.
Hayvancılık: Halkın geçim kaynağıdır.Koyun,tiftik keçisi beslenir.Tiftik keçisinin anavatanı Ankara’dır.
Madenler: Linyit,krom,lületaşı.
Turizm: Anıtkabir,Çankaya Atatürk Köşkü,Etnografya ve Anadolu Medeniyetleri Müzesi ile tarihi Gordion şehri önemli turizm değerleridir.
3.Orta Kızılırmak Bölümü: Bölgenin orta kesimini oluşturur.
Dağlar: Erciyes,Melendiz,Hasan dağları.
Platolar: Bozok platosu.
Ovalar: Kayseri ve Develi ovaları
İklim: Bölümde karasal iklim etkilidir.Yaygın bitki örtüsü bozkırdır.Ancak yüksek yerlerde seyrek ormanlara rastlanır.
Akarsular: Kızılırmak
Göller: Seyfe Gölü
Nüfus: Nüfus güneyde toplanmıştır.Kayseri bölümün en önemli şehridir.Bu kent önemli bir ticaret,sanayi ve kültür şehridir.Niğde,Nevşehir,Yozgat,Çankırı,Kırşehir diğer önemli şehirlerdir.
Sanayi: Kayseri’de şeker,halı,meyve suyu,sucuk ve pastırma fabrikaları ile,Kırıkkale’de silah,cephane fabrikaları bölümün önemli sanayi kuruluşlarıdır.
Rafineriler: Kırıkkale’de ORTA ANADOLU petrol rafinerisi bulunmaktadır.
Tarım: Buğday ve şekerpancarı ekim alanları ile üzüm bağları yaygındır.
Madenler: Çinko ve demirdir.
Turizm: Ürgüp ve Nevşehir çevresindeki peri bacaları ile Aksaray yakınlarındaki Ihlara Vadisi,Hacı Bektaş Veli türbesi önemli turizm değerleridir.
4.Yukarı Kızılırmak Bölümü: Bölgenin doğu kesimini oluşturur.
Dağlar: Akdağlar,Çamlıbel,Hınzır ve Tecer dağları.
İklim: Bölümde yükseltisi fazla olduğu için bölgenin diğer bölümlerine göre karasal iklim sert geçer.Kar yağışları ve don olayları sık görülür.
Nüfus: Nüfus seyrek ve büyük yerleşim merkezleri azdır.Bölümün en büyük yerleşim merkezi ise Sivas’tır.
Sanayi: Çimento,demiryolu,süt işleme,yem fabrikaları ve et kombinaları önemli sanayi kuruluşlarıdır.
Tarım: Tarım en önemli geçim kaynaklarındandır.Buğday,arpa,şekerpancarı ile çeşitli sebze ve meyveler önemli tarım ürünleridir.
Hayvancılık: Bölümde en çok koyun,keçi ve sığır beslenir.
Madenler: Demir,krom ve linyittir.