|
DEMOKRASİNİN SERÜVENİ:
Demokrasi:
Halkın kendi kendini yönetmesine denir. Halk kendi yöneticilerini kendisi
seçer. Bu hakkını milletvekilleri seçerek kullanır. Belli bir süre için
milletvekillerini seçer milletvekilleri mecliste halk adına ülkeyi yönetir.
— Türk toplumunun, ruh ve
karakter yapısına en uygun yönetim biçimi demokrasidir. Türk ulusunun
özgürlük ve bağımsızlığıyla bütünleşen bir yönetimdir. İnsan haklarının en
iyi korunup gelişebileceği yönetimdir.
**Demokrasinin Temel İlkeleri:
1.Milli egemenlik
2. Hürriyet ve eşitlik
3. Siyasi partiler.
a.Milli
Egemenlik: Demokraside egemenlik millete aittir.
Millet bu hakkını temsilcilerini kullanarak seçer. Yönetenler, gücünü
milletten alır.
b.Hürriyet ve
Eşitlik: Hürriyet; başkalarına zarar vermeden her
şeyi yapabilmektir. Eşitlik; hiçbir ayrım yapmaksızın herkesin kanun önünde
eşit olmasıdır.
c.Siyasi
Partiler: Siyasi partilerin çok olması
demokrasinin daha iyi işlemesini sağlar. Farklı düşüncedeki insanlar kendi
fikirlerine uygun partilere üye olabilir. Ve istedikleri partiyi
destekleyebilirler. Atatürk demokrasinin tam anlamıyla gerçekleşe bilmesi
için çok partili hayata geçilmesinin şart olduğunu belirtmiştir.
— Ülkeyi yöneten
partilere “İktidar partisi” diğer
partilere de “muhalefet partisi”
denir. Eğer bir parti tek başına iktidar olamazsa başka partilerle anlaşarak
iktidar olur. Bu birleşmeye “koalisyon”
adı verilir.
— Çoğunluk
ilkesi ise halkın çoğunluğunun istediğinin olmasıdır. Ancak çoğunluğu
sağlayan parti diğer insanları ezmez ya da baskı uygulamaz. Çünkü
demokraside İnsan haklarına saygı ön plandadır.
— Genel oy prensibi ise
halkın yöneticilerini kendilerinin ve hepsinin oyu eşit şekilde seçmesidir.
Diğer Yönetimler:
- Monarşi (Mutlakıyet): Tek kişinin
egemenliğine dayanan yönetim biçimidir. Kralların sözü geçer sadece.
- Oligarşi: Ufak bir azınlığın(gurubun)
ülkeyi yönetmesidir.
a- Aristokrasi: Soylu sayılan sınıfın
ülkeyi yönetmesidir.
- Teokrasi: Ülkenin dini kurallara göre
yönetilmesidir.
- Cumhuriyet: Milletin kendini
yönetecekleri seçtiği bir yönetimdir. Günümüzde en çok olan devlet yönetim
şeklidir.
- Feodalite: Ortaçağda zengin toprak
sahiplerinin yönetimine dayanan yönetim biçimidir.
- Diktatörlük: Monarşiye benzer bu
yönetimde de tek kişinin geniş yetkileri vardır. Yakın zamana kadar Irak’ta
Saddam Hüseyin ülkeyi bu yönetimle yönetiyordu.
11
Tarihten Günümüze
Demokrasi:
- İlk çağlarda demokrasi fazla
gelişmemişti. Bu dönemde insan haklarını ve demokrasiyi Aristo, Sokrates,
Eflatun gibi Sofistler (düşünürler) geliştirmeye çalışıyordu.
- Roma’da yazılı kanunlar hazırlandı. (12
Levha kanunları )
- Orta Çağda İngiltere
Kralı Yurtsuz John “Manga Carta Libertatum”
( Büyük Özgürlük Bildirisi) yayınlayarak kralın yetkilerini azda olsa
kısıtladı.
- Johann Gutenberg’in matbaayı icadı ile
insanlar arasında düşünce ve bilgi paylaşımı hızlandı.
- Avrupa’da reform, Rönesans ve Aydınlanma
hareketleri ile demokrasi ve özgürlükler gelişti.
- Faransız “İnsan ve Yurttaş Hakları
Bildirgesi” ile özgürlük , eşitlik, adalet, ulusçuluk gibi kavramlar tüm
dünyaya yayıldı.
- Birleşmiş Milletlerin yayınladığı “İnsan
Hakları Evrensel Bildirgesi” ile insan hakları ve demokrasi hızla gelişti.
- Günümüzde 192 ülkenin 120’si demokrasi
ile yönetilmektedir.
- Ülkemizde M. Kemal 23 Nisan 1920’de
TBMM’yi açtı. 29 Ekim 1923’te Cumhuriyeti ilan etti. Böylece Türkiye çağdaş
ve insan haklarına uygun bir yönetime geçmiş oldu.
İnsan hakları:
- İnsanların doğuştan gelen ve toplumda
daha iyi yaşaması için olması gereken haklara biz insan hakları diyoruz.
Yaşama , eğitim, sağlık, seyahat ve yerleşme, düşünme hakları gibi.
- Günümüzdeki insan haklarının oluşması
kolay olmamıştır. İlk çağlarda insanların çoğu hakları yoktu. Krallar ve
diğer yöneticiler istediği gibi davrana biliyor ve insanlar köle olarak
satılabiliyordu. Zamanla demokrasi ve insan hakları gelişti ve günümüzdeki
insan hakları oluştu.
- İnsan haklarını ülkelerde anayasalar
koruma altına alır. Ayrıca uluslar arası kuruluşların ortak hareketiyle
insan haklarını koruyacak belgeler de yayınlanmıştır. İnsan Hakları Evrensel
Bildirgesi, Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
gibi… Bu belgeleri imzalayan ülkeler oradaki şartlara uymak zorundadır.
İnsan hakları ile
ilgili bazı önemli olaylar.
- Tarihte bilinen ilk
yasalar “Hamburabi Yasaları”
dır. Babil kralı Hamburabi tarafından hazırlanmıştır. “Kana kan göze göz
(kısasa kısas)” ilkelerine dayanır.(Mö:1795-1750)
- Peygamberimiz Hz.
Muhammed ölmeden önce yaptığı “Veda Hutbesi”nde
toplum kurallarından bahsetmiştir.(632)
- Orta Çağ’da. Manga Carta insan hakları
için önemli bir adım olmuş (1215)
- Osmanlı devletinde Kanuni Sultan
Süleyman kanunlar hazırlayarak insan haklarını korumaya çalışmıştır.
(1520-1566)
- Faransız “İnsan ve Yurttaş Hakları
Bildirgesi” ile özgürlük , eşitlik, adalet, ulusçuluk gibi kavramlar tüm
dünyaya yayıldı.(1789)
- Osmanlı devletinde “Kanun-i Esasi” ile
insan haklarında önemli gelişme oldu. Halk ilk defa yönetime katıldı. (1876)
- “İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi” ile
insan hakları tüm dünyada hızla yayılmaya ve korunmaya başladı. (1948)
- “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi” ile
Avrupa devletleri de insan hakları için önemli bir adım attı. (1950)
- Temel
Haklarımız:
-İnsanların yaşaması için gereken
haklardır. Temel haklar üç kısıma ayrılır:
1- Kişi hakları:
Yaşama, düşünme, yerleşme,özgür olama, mülk edinme gibi doğuştan olan
haklardır.
2- Sosyal ve Ekonomik
Haklar:
devletin kanunlarla insanların daha iyi yaşaması için sağladığı haklardır.
Sağlık hakkı, eğitim hakkı, çalışma hakkı, sosyal güvenlik hakkı, sendika
kurma hakkı gibi.
3- Siyasi haklar:
Ülke yönetimine katılmamızı sağlayan haklardır. Seçme ve seçilme hakkı,
siyasi faaliyette bulunma hakkı, dilekçe hakkı, vatandaşlık hakkı gibi.
|