|
Ekonomiyi Etkileyen
Etmenler (Faktörler):
1- Coğrafi
Etmen 2- Doğal Kaynaklar
3- Teknolojik
gelişmeler 4- İhtiyaç ve istekler
5- Devletin katkısı
Tarımı destekleyen
Kurum ve Kuruluşlar:
1- Tarım İşletmeleri
Genel Müdürlüğü: Bitki ve hayvan üretimini artırmaya, ürünleri
çeşitlendirmeye ve kaliteyi yükseltmek için uğraşır.
2- Tarım Kredi
Kooperatifi: Üreticinin ürünlerini değerlendirmesini sağlar. Onlara destek
sağlar.
3- Toprak Mahsulleri
Ofisi (TMO): Özellikle tahıl ürünlerin alım ve satışını yapar. Ürünlerin
stoklanmasını ve korunması sağlar.
4- Ziraat Bankası:
Üreticiye kredi vererek destekler.
5- Devlet Su İşleri
(DSİ): Kurduğu bent, göl, baraj ve kanallarla sulamaya destek sağlar.
Yer Altından Yer Üstü
Zenginliğine:
Maden: Yer
altından çıkarılan değerli maddelere maden denir.
Rezerv: Madenin yer
altındaki miktarı.
- Ülkemizde maden arama
için Maden Tetkik Arama (MTA) kurulmuştur.
- Madenleri işletmek
içinde Etibank kurulmuştur.
Türkiye’de Çıkarılan
Önemli Madenler:
1- Bor: Ülkemiz
dünyada bor yatakları bakımından en zengin ülkesidir. Marmara Bölgesinde
Kütahya,Eskişehir ve Balık esir çevresinde çıkarılır.
Bor jet, roket yakıtı,
sabun deterjan, lehim, fotoğrafçılık, tekstil, cam, kağıt gibi daha birçok
eşya yapımında kullanılır. Geleceğin petrolü olarak adlandırılır.
2- Demir: Divriği
(Sivas), Hekimhan, Hasan Çelebi (Malatya), çıkarıldığı önemli yerlerdir.
Sanayi kuruluşları olmak
üzere her alanda çok kullanılır.
3- Bakır: En çok
Murgul(Artvin), Küre (Kastamonu), Maden (Elazığ) çıkarılır.
Elektrik, elektronik
sanayi, mutfak eşya yapımı, süs eşyaları yapımında kullanılır.
4- Krom: En çok
Guleman (Elazığ), Fethiye, Köyceğiz (Muğla)Elazığ, Eskişehir’de en çok
çıkarılır.
Çeliği sertleştirmede de
paslanmaz çelik yapımında kullanılır. Ülkemizde en çok çıkarılan madenlerin
başında gelir.
5- Boksit (Alüminyum):
Seydişehir , Akşehir (Konya), Akseki( Antalya) en çok çıktığı yerdir.Boksit
madeni işlenerek alüminyum elde edilir. Elektrik-elektronik sanayi, uçak
–otomotiv sanayi,inşaat sektörü ev eşya yapımında kullanılır.
6- Uranyum- Toryum:
En çok Sivrihisar (Eskişehir) Salihli (Manisa), Eşme (Uşak) Çanakkale,
Koçarlı’da çıkarılır. Nükleer enerjinin ham maddesidir.
-Diğer Madenler: Magnez,
kurşun, çinko,volfram, nikel, civa, fosfat, tuz, kükürt, barit, zımpara,
mermer, lületaşı, magnezyum diğer önemli madenlerdir.
Sanayi (Endüstri):
İşlenmemiş yada yarı işlenmiş maddelerin fabrikalarda işlenerek
kullanılabilir hale getirilmesi faaliyetlerine sanayi (endüstri) denir.
Bir Yerde Sanayi Tesisi
Açabilmek İçin Gerekli Şartlar:
1- Sermaye 2- Ham
madde 3- Enerji 4- İş gücü 5- Ulaşım 6- Pazarlama
Enerji
Kaynakları:
1- Güneş: Güneşten
gelen ışık ve ısı sayesinde elde edilen enerjidir. Yenilenebilir enerji
kaynağıdır.
2- Rüzgar:
Rüzgarın gücünden elde edilen enerjidir. Yenilenebilir enerji kaynağıdır.
3-Hidroelektrik:
Barajlardan suyun yüksekten akıtılması ile elde edilen enerji kaynağıdır.
Yenilenebilir.
4- Jeotermal Enerji:
Yer altından çıkan sıcak su kaynaklarıdır. Yenilenebilir.
5- Doğalgaz:
Isınmada kullanılan enerji kaynağıdır. Yenilenemeyen enerji kaynağıdır.
Ülkemizde doğalgaz Trakya’da ve Mardin- Çamurlu’da çıkar. Ancak bunlar
ihtiyacımızın çok az kısmını karşılar.
6-Petrol: Önemli
enerji kaynağıdır. Yakıt dışında poşet yapımı gibi bir çok alanda
kullanılır. Ülkemizde petrol sadece Güneydoğu Anadolu Bölgesinde
çıkarılır.( Batman, Siirt, Diyarbakır, Adıyaman). Yenilenemez.
7- Nükleer Enerji:
Uranyum ve toryum madenlerinin atomlarının parçalanması yada birleştirilmesi
ile elde edilen enerjidir. Atom enerjisi de denir. Çok tehlikeli bir enerji
kaynağıdır. Yenilenemeyen enerji kaynağıdır.
8-Taş Kömürü:
Ülkemizde sadece Zonguldak çevresinde çıkarılır. Çoğu demir-çelik
fabrikalarında kullanılır.yenilenemeyen enerjidir. 6
9- Linyit: Buda
bir kömür çeşididir. Ülkemiz linyit yönünden zengin yataklara sahiptir.
Çıkarıldığı önemli bazı yerler: Afşin-Elbistan (Kahramanmaraş), Tavşanlı-
Tunçbilek (Kütahya), Yatağan (Muğla), Soma (Manisa), Dodurga (Çorum) -
Linyit En zengin enerji kaynağımızdır. Yenilenemeyen enerji kaynağıdır.
Güneydoğu Anadolu
Projesi (GAP): Fırat ve Dicle Nehirleri üzerinde yapımı öngörülen
barajlar, hidroelektrik santralleri ve sulama tesislerinin yanı sıra
tarımsal altyapı, ulaştırma, sanayi, eğitim, sağlık ve diğer sektörlerin
gelişmesini ve hizmetlerini kapsayan entegre projedir.
** Atatürk Barajı, dolgu
hacmi bakımından dünyanın 6. büyük barajı durumundadır. Aynı zamanda
Avrupa'nın ve Türkiye'nin en büyük barajıdır.
Vergi: Ülkemizde
para karşılığında yapmış olduğumuz işler ve almış olduğumuz hizmetler için
kazançlarımızın bir bölümünü devletin işlerliğinin sağlanması maksadı ile
devletimize vermektir.
Bazı vergiler; gelir
vergisi (kazanılan paradan alınan vergi), emlak vergisi (konutlardan alınan
vergi), gümrük vergisi (Sınırdan giren çıkan ürünlerden alınan vergi),
Motorlu araçlar vergisi, iletişim vergisi gibi…
Orman: Birçok ağaç
ve canlı ve cansız varlıkların oluşturduğu topluluğa orman denir.
** Orman bakımından en
zengin bölgemiz “Karadeniz Bölgesi”dir.
Ormanın Faydaları: 1-
Yakacak ve hammadde kaynağı. 2- Yer altı sularını zenginleştirir. 3- Yağış
miktarının artmasını sağlar. 4- Hava kirliliğini önler. 5- Doğal
güzellikler sağlar. 6- Sıcağı ve soğugu dengeler. 6- Erozyonu
engeller. 7- Çevreyi güzelleştirir. 8- Ülke savunmasında önemlidir.
9- Gezme ve dinlenme yeridir. 10- İnsanlara iş olanakları sağlar. (
daha birçok madde ekleyebiliriz)
Çay: Yağışlı
iklimleri seven bir ağacıktır. Yaprakları kurutularak içtiğimiz çay elde
edilir.
** Çay ülkemizde sadece
Doğu Karadeniz’de yetişir. (Rize çevresinde).
** Ülkemizde çayı ilk
getirip yetiştiren kişi “Zihni DERİN’dir.”
Meslek: Kişinin
geçimini sağlamak için sürekli yaptığı işe meslek denir.
-İnsanlar mesleklerini
ilgi yeteneklerine göre seçmelidir. Eğer istemediği işte çalışırsa başarısız
olur ve kendini geliştiremez.
-Yanlış meslek seçiminde
rol oynayan faktörler: 1- Ailenin yönlendirmesi 2- Çevreden etkilenme 3-
Kişinin yeteneklerini tanımamış olma
|